Τι είναι η δυσκοιλιότητα;
Η δυσκοιλιότητα είναι μια διαταραχή του εντέρου και αφορά τη δυσκολία στην αποβολή κοπράνων ή την παρουσία λιγότερων από τριών κενώσεων την εβδομάδα. Πρόκειται για συχνό πρόβλημα, που μπορεί να σχετίζεται με χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών, ανεπαρκή υγρά και έλλειψη άσκησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ευθύνονται υποκείμενες παθήσεις ή συγκεκριμένα φάρμακα.
Αν και ο ορισμός βασίζεται στη συχνότητα, το φυσιολογικό πρότυπο αφόδευσης διαφέρει από άτομο σε άτομο. Το σημαντικό είναι η απόκλιση από τον συνήθη αριθμό κενώσεων. Όσο περισσότερο καθυστερεί η κένωση, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η αποβολή των κοπράνων.
Συνήθως οι κενώσεις είναι αραιές, ογκώδεις και ενίοτε επώδυνες. Το ορθό «τεντώνεται» από τη συσσώρευσή των κοπράνων και το φυσιολογικό σήμα που δίνει ο οργανισμός για να γίνει κένωση γίνεται πιο αδύναμο.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα συμπτώματα της δυσκοιλιότητας περιλαμβάνουν:
- Λιγότερες από τρεις κενώσεις την εβδομάδα.
- Κόπρανα σκληρά, ξηρά ή ογκώδη.
- Δυσκολία ή πόνο κατά την αφόδευση, με έντονη προσπάθεια.
- Αίσθημα ότι η κένωση δεν ολοκληρώθηκε πλήρως.
- Αίσθημα απόφραξης στο ορθό.
- Κοιλιακό άλγος ή κράμπες.
- Φούσκωμα και ναυτία.
Η χρόνια δυσκοιλιότητα ορίζεται ως η παρουσία δύο ή περισσότερων από τα παραπάνω συμπτώματα για χρονικό διάστημα τριών μηνών ή και περισσότερο.
Δυσκοιλιότητα: Ποιες είναι οι αιτίες;
Η δυσκοιλιότητα εμφανίζεται όταν τα κόπρανα κινούνται αργά στο παχύ έντερο. Τότε απορροφάται περισσότερο νερό, με αποτέλεσμα να γίνονται σκληρά, ξηρά και δύσκολα στην αποβολή. Τα αίτια διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες.
Παράγοντες τρόπου ζωής
Η χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών και η μειωμένη κατανάλωση υγρών αποτελούν συχνά αίτια. Η έλλειψη άσκησης επηρεάζει την κινητικότητα του εντέρου. Αλλαγές στη ρουτίνα, όπως ταξίδια ή διαφορετικό ωράριο ύπνου και γευμάτων, μπορεί επίσης να συμβάλλουν.
Η δυσκοιλιότητα επίσης μπορεί να προκληθεί από την αυξημένη κατανάλωση γαλακτοκομικών, το στρες και την αναστολή της επιθυμίας για αφόδευση.
Φαρμακευτικά αίτια
Ορισμένα φάρμακα μπορεί να οδηγήσουν σε επιβράδυνση της εντερικής κινητικότητας. Σε αυτά περιλαμβάνονται ισχυρά παυσίπονα, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και αντικαταθλιπτικά. Αντιόξινα με ασβέστιο ή αλουμίνιο, συμπληρώματα σιδήρου, αντιισταμινικά, ορισμένα αντιυπερτασικά, ψυχιατρικά, αντιεπιληπτικά και φάρμακα κατά της ναυτίας μπορεί επίσης να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα.
Ιατρικές καταστάσεις
Ενδοκρινικές διαταραχές, όπως υποθυρεοειδισμός και διαβήτης, σχετίζονται με δυσκοιλιότητα. Παθήσεις του παχέος εντέρου, όπως καρκίνος, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και εκκολπωματίτιδα, αποτελούν επίσης πιθανά αίτια.
Διαταραχές του πυελικού εδάφους, εντερική ψευδοαπόφραξη, «τεμπέλικο έντερο» και εντερική απόφραξη επηρεάζουν τη φυσιολογική κένωση. Νευρολογικές παθήσεις, ανατομικές ανωμαλίες καθώς και η εγκυμοσύνη μπορούν επίσης να συμβάλλουν στην εμφάνιση της δυσκοιλιότητας.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση της δυσκοιλιότητας βασίζεται αρχικά στο αναλυτικό ιστορικό και την κλινική εξέταση. Η ιατρός θα ζητήσει πληροφορίες για τη συχνότητα και τη μορφή των κενώσεων, την παρουσία αίματος, τυχόν αίσθημα ατελούς κένωσης. Επίσης θα χρειαστεί πληροφορίες σχετικά τη διατροφή, την πρόσληψη υγρών, τη σωματική δραστηριότητα και τα φάρμακα που λαμβάνονται. Εξετάζεται επίσης το ατομικό και οικογενειακό ιατρικό ιστορικό.
Η κλινική εκτίμηση περιλαμβάνει ψηλάφηση της κοιλίας και, εφόσον χρειάζεται, εξέταση του ορθού. Σε πολλές περιπτώσεις αυτά αρκούν για τη διάγνωση.
Εάν υπάρχουν επίμονα ή ανησυχητικά συμπτώματα, μπορεί να ζητηθούν επιπλέον εξετάσεις, όπως αιματολογικός έλεγχος, εξέταση κοπράνων, κολονοσκόπηση ή σιγμοειδοσκόπηση. Σε ειδικές περιπτώσεις πραγματοποιούνται απεικονιστικές εξετάσεις ή λειτουργικές δοκιμασίες που αξιολογούν την κινητικότητα του εντέρου και τη λειτουργία του ορθού και του πρωκτού.
Δυσκοιλιότητα: Συντηρητική αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας ξεκινά συνήθως με αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής, ώστε να επιταχυνθεί η κίνηση των κοπράνων στο παχύ έντερο. Παράλληλα, αξιολογούνται φάρμακα ή συμπληρώματα που μπορεί να επιδεινώνουν το πρόβλημα.
Διατροφή και τρόπος ζωής
Η αύξηση πρόσληψης φυτικών ινών βοηθά τα κόπρανα να συγκρατούν υγρά και να κινούνται ευκολότερα. Φρούτα, λαχανικά, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης αποτελούν βασικές πηγές. Η πρόσληψη υγρών διατηρεί τα κόπρανα μαλακά, ενώ η τακτική άσκηση βελτιώνει την εντερική κινητικότητα.
Συνιστάται σταθερό πρόγραμμα αφόδευσης και αποφυγή αναστολής της επιθυμίας για κένωση. Τα δαμάσκηνα χρησιμοποιούνται συχνά για την ανακούφιση της δυσκοιλιότητας.
Καθαρτικά
Όταν οι αλλαγές δεν επαρκούν, μπορεί να χρησιμοποιηθούν καθαρτικά. Υπάρχουν συμπληρώματα φυτικών ινών, ωσμωτικά, διεγερτικά, λιπαντικά και μαλακτικά κοπράνων. Η χρήση τους πρέπει να γίνεται με προσοχή και όχι για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς ιατρική συμβουλή.
Υποκλυσμοί και υπόθετα
Σε περιπτώσεις που η δυσκοιλιότητα επιμένει, μπορεί να χρησιμοποιηθούν υποκλυσμοί ή υπόθετα για την απομάκρυνση κοπράνων από το ορθό.
Φαρμακευτική αγωγή με συνταγή
Εάν τα παραπάνω μέτρα δεν αποδώσουν, η ιατρός μπορεί να χορηγήσει ειδική φαρμακευτική αγωγή, ιδίως σε περιπτώσεις χρόνιας δυσκοιλιότητας.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Η χειρουργική θεραπεία της δυσκοιλιότητας εφαρμόζεται σπάνια και αφορά κυρίως περιπτώσεις χρόνιας δυσκοιλιότητας που δεν ανταποκρίνονται σε συντηρητικά μέτρα.
Η επέμβαση μπορεί να κριθεί απαραίτητη όταν υπάρχει δομικό ή ανατομικό πρόβλημα στο παχύ έντερο ή στο ορθό που παρεμποδίζει τη φυσιολογική κένωση. Τέτοιες καταστάσεις περιλαμβάνουν:
- Εντερική απόφραξη
- Στένωση τμήματος του εντέρου
- Ραγάδα πρωκτού
- Πρόπτωση ορθού
Σε ορισμένες περιπτώσεις δυσλειτουργίας του εντέρου, η χειρουργική αποκατάσταση μπορεί να αποτελεί θεραπευτική επιλογή, μετά από εξειδικευμένο έλεγχο.
Επιπλέον, εάν κατά τον ενδοσκοπικό έλεγχο διαπιστωθεί κακοήθεια στο παχύ έντερο, το ορθό ή τον πρωκτό, η χειρουργική αντιμετώπιση είναι απαραίτητη.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διάγνωση και αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, καθώς και για την αξιολόγηση περιπτώσεων που απαιτούν εξειδικευμένη ή χειρουργική προσέγγιση, επικοινωνήστε με τη Γενική Χειρουργό Δρ. Μπεθάνη Δήμητρα. Με εμπειρία στη διαχείριση παθήσεων του παχέος εντέρου και του ορθού, παρέχει ολοκληρωμένη και εξατομικευμένη φροντίδα, προσαρμοσμένη στις ανάγκες κάθε ασθενούς.